Basisinkomen

Dit blog is geschreven door Rico Brouwer, kandidaat nummer 3 voor de Piratenpartij.

Een basisinkomen is een inkomen, gegeven of gegarandeerd door de overheid aan elke burger/inwoner, ongeacht over welke overige inkomsten of vermogen deze beschikt. (bron:wikipedia)

De Piratenpartij stelt dat stapsgewijs een onvoorwaardelijk basisinkomen invoeren goed zou zijn voor Nederland: ‘.. wanneer mensen zich geen zorgen hoeven te maken over hun vaste lasten gaan ze meer onderwijs volgen, worden ze ondernemender en gaan ze meer zinvol werk doen’. (bron:verkiezingsprogramma)

Op 15 december deed ik een interview met iemand die in flinke financiële onzekerheid zit en die zijn weg probeerde te vinden in het oerwoud van regeltjes in Nederland. Wat hieronder volgt is zijn verhaal.

Toevallig waren we de avond voor het interview te gast bij RTL Late Night. Ancilla zat er aan tafel om er te praten over die nieuwe ‘hackwet’, waarin de politie de beveiliging op jouw computer slecht mag houden om er zelf op in te kunnen breken.

ICT en opkomen voor je recht op Privacy zijn kernpunten van de Piratenpartij. Aan tafel zat ook Beau van Erven Doorens, hij had een programma gemaakt over zwervers in Amsterdam. ‘Dáár zou je met de Piratenpartij over moeten praten’ zei Beau tegen presentator Humberto Tan.

Beau had gelijk maar daarvoor werden we niet uitgenodigd. Ik zat in het publiek naast Alan, één van de zwervers. Hij was gokverslaafd en maakte in de uitzending een punt aan de burgemeester van Amsterdam toen hij zei; ‘moet ik gaan werken Van der Laan? Als ik nou m’n werk verlies, omdat het seizoensgebonden is, moet ik weer aankloppen en weer 6 tot 8 weken wachten?’ Die gok over onzekerheid van inkomen moet Alan iedere keer maken als hij werk accepteert. Gaan werken voelt voor hem als een risico. Hij maakte het sterkste statement van de uitzending.

De volgende ochtend sprak ik Henk. Henk heeft schulden die zijn ontstaan nadat hij had geprobeerd als bewindvoerder een eigen bedrijf te starten. Inmiddels staat hij daardoor zelf aan het begin van een drie jaar durend schuldsaneringstraject.

Na een eerdere alcoholverslaving staat hij inmiddels een half jaar droog, hij belde me en vertelde hoe het met hem ging. We maakten toen de afspraak om bij te kletsen, ik stelde voor dat te doen in de vorm van dit interview zodat meer mensen zijn verhaal zouden horen.

Ik vroeg: ‘ik ga straks met de Piratenpartij misschien wel naar Den Haag. Heb jij huiswerk voor mij? Wat kunnen wij doen om te zorgen dat mensen zoals jij hun bedrijf beter van de grond krijgen? Of als dat mislukt, wat zou Nederland moeten veranderen zodat mensen in jouw situatie sneller hun leven weer op orde kunnen krijgen?’ Henk vertelde wat er was gebeurd:

Ik zou een eigen bedrijf beginnen als bewindvoerder. Er was in die tijd net een nieuwe wet waarin bewindvoerders eerst gecheckt moesten worden of ze wel betrouwbaar waren’. Hij werkte tot die tijd als bewindvoerder in loondienst en door die eerdere betrekking ontstond er tussen instanties een verschil van inzicht. De bank meende dat die controleslag nog wel nodig was, maar de commissie die het moest checken vond van niet. Zo ontstond er een maandenlang gedoe tussen instanties en Henks bedrijf kwam niet van de grond.

Het starten van de onderneming was niet gelukt. Toen hij daarna aanklopte met de vraag om financiële bijstand ontstond een nieuw verschil van inzicht tussen instanties. Als ondernemer had hij kennelijk geen recht op een WWWB (wet werk en bijstand) uitkering, maar op de BBZ (bijstandsuitkering voor ondernemers/zelfstandigen). Maar hij was ook geen ondernemer. Wat volgde was opnieuw pingpongen tussen instanties en regeltjes, zonder inkomen.

De lening met startkapitaal voor zijn onderneming raakte op want de kosten aan gas, water, licht, de huur, de ziektekostenverzekering, die lopen allemaal wel door. Schulden die ontstaan als gevolg van onduidelijkheid over je recht op een uitkering, zijn jouw probleem. Als bewindvoerder wist hij wel welke kant dit opging, maar je kunt in zo’n situatie niets doen om het te doorbreken.

Waar heb je in mijn situatie dan recht op? Dat is een heel lang getouwtrek geweest’.

Uiteindelijk komt de WWWB uitkering van de sociale dienst er toch, op basis van de status van zijn partner. Dit gebeurde juist in de tijd dat ze besloten uit elkaar te gaan. Henk zijn recht op die WWWB uitkering wordt met de scheiding opgeschort en hij moet opnieuw zonder inkomen door de molen heen om een uitkering aan te vragen.

Alle gegevens zijn er bekend, waarom moet ik nu weer door die molen heen? Wil je een advies voor Den Haag? Stop daarmee.’

In die tijd van geen uitkering, opstapelende schulden en de scheiding raakte hij aan de drank. ‘Niet om de problemen te verdrinken maar omdat je in een soort overlevingsmodus komt, je moet toch wat.’ Er liepen inmiddels meerdere deurwaarder procedures en door de huurschuld kwam er een uithuiszettingsbevel. Dit was anderhalf jaar geleden.

Met hulp van medicatie staat Henk inmiddels een half jaar droog (het effect van die medicijnen is dat je misselijk wordt als je toch drinkt). ‘Er is maar één iemand die kan besluiten om te stoppen met een verslaving; dat moet je zelf doen’. De drooglegging zelf, zegt Henk, is best makkelijk. Dat had hij al een keer eerder gedaan maar dan in een kliniek. Wat het deze tweede keer anders maakte, was zijn slechter wordende gezondheid. Hij koos uiteindelijk voor de mensen in zijn omgeving die hem dierbaar zijn en hij koos er voor af te kicken. Het verschil met de vorige keer? Dit keer deed hij het zelf.

Een overheid kan je niet helpen met het maken van die afweging, maar ze kan wel het afschuifsysteem van regeltjes veranderen’.

Nu gaat Henk zelf een drie jaar durend schuldhulpverleningstraject in. Dit is een wettelijk geregeld traject via de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP). ‘Wat is het alternatief? Dan blijf je in een faillissement, dan blijft je een opgejaagde hond, je blijft vogelvrij. Die mensen worden opgejaagd, dat gun je niemand’.

De schuldsanering kost de samenleving geld, zegt Henk. Ik vraag hem of we er, als overheid, juist meer geld voor zouden moeten vrijmaken? ‘Het grootste deel van de mensen blijft na een WSNP traject schuldvrij, maar een hoop komen ook als een boemerang weer terug. Daar zou je wat voor moeten doen’. Wat dan? ‘Als bewindvoerder was ik verbaasd over het gemak waarmee organisaties, banken en bedrijven aanbieden om een persoonlijke schuld tegen lagere rente maar langere looptijd te herfinancieren waardoor de persoon in de schulden uiteindelijk méér rente betaalt. Dat zijn dus slechtere voorwaarden voor de persoon in de schulden’. ‘Die nieuwe regel dat je een BKR registratie krijgt als je rood staat op je lopende rekening, die schiet juist weer door de verkeerde kant op. Het is een zware maatregel die je daarna achtervolgt en waar je maar niet zo weer van af komt. Er zijn gradaties van schuldproblemen, geef mensen daarom niet meteen een rode kaart’.

Henk heeft op dit moment een WWWB uitkering en daarbij de verplichting om 25! keer per week te solliciteren. ‘Wil je huiswerk voor Den Haag? Het aantal sollicitaties dat je doet bepaalt niet of je aan werk komt. Zorg liever dat mensen in staat gesteld worden om een baan te vinden in plaats van ze te laten solliciteren om het solliciteren’.

Ik vroeg Henk tot slot, wat is het mooiste dat jou kan overkomen?
Gewoon straks weer een leuke baan en laat mij gewoon mijn ding doen. Laat mij gewoon mijn ding doen’.

Na die uitzending bij RTL Late Night sprak ik nog even met Beau en ik vroeg hem: ‘jij hebt met die zwervers gewerkt en je zegt dat we daarover in gesprek zouden moeten gaan met Humberto. Dat doen we graag net als over onze andere punten. Maar Beau als jij een idee hebt over hoe het beter kan in Nederland, vertel het dan?

Dat geldt voor iedereen die dit leest. Als je vanuit de inhoud ideeën hebt over hoe het beter kan in Nederland, denk met ons mee? Dat is wat we doen bij de Piratenpartij: de beste ideeën van Nederland verzamelen en samen met elkaar uitwerken. Zo is het basisinkomen onderdeel geworden van het door de leden geschreven verkiezingsprogramma.

 

Gebruikte bronnen:
https://www.nrc.nl/nieuws/2016/10/25/documentaireserie-the-amsterdam-project-rtl-4-2130-2230u-4971664-a1528176

http://www.overheid-uitkering.nl/bijstandsuitkering-aanvragen-wwb/

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bijstand-voor-zelfstandigen-bbz

https://www.alcoholhulp.be/ondersteunende-medicatie

https://www.zelfjeschuldenregelen.nl/over-schulden/informatie-over-schulden/hoe-werkt-schuldhulpverlening/

opname interview: https://vimeo.com/195753688

Deel via social media:
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail